De Wet homologatie onderhands akkoord in faillissement (WHOA) treedt naar verwachting op 1 januari 2021 in werking. De Tweede Kamer heeft de wet in mei 2020 aangenomen, de Eerste Kamer op 6 oktober jl. Aan inwerkingtreding van deze wet lijkt dus niets in de weg te staan.
Wat kan de WHOA in de praktijk voor uw onderneming betekenen?

De wet is met name bedoeld voor de onderneming die op zich levensvatbaar is, maar gebukt gaat onder een hoge schuldenlast en langlopende verplichtingen en daardoor moeite heeft om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een faillissement ligt in zo’n geval op de loer. Een faillissement brengt onder meer het risico van een enorme waardevermindering van de onderneming met zich mee, omdat opdrachtgevers weglopen en activa voor (te) lage waardes worden verkocht. Ter behoud van de in de onderneming gerealiseerde waarde, zou bijvoorbeeld een oplossing via een aan te bieden akkoord aan bij de onderneming betrokken partijen een beter resultaat kunnen opleveren. Schuldeisers doen dan weliswaar afstand van een deel van hun vorderingen, maar de onderneming blijft behouden en kan zich weer samen met de bij de onderneming betrokken partijen gaan richten op de toekomst.

Voor een succesvol schuldeisersakkoord is dus de medewerking van de schuldeisers noodzakelijk. Medewerking kan (kon) tot inwerkingtreding van de wet niet worden afgedwongen. De WHOA voorziet wel in een gedwongen medewerking aan een akkoord. De WHOA moet het dus mogelijk maken dat schuldeisers van de onderneming, maar ook een aandeelhouder, die niet aan een schuldeisersakkoord willen meewerken, door een rechter gebonden kunnen worden als daarmee het faillissement van de onderneming kan worden voorkomen. Het zonder een faillissement behouden van de onderneming zou voor de betrokken partijen tot een beter resultaat moeten leiden dan wanneer de onderneming failliet zou gaan.

Om gebruik te kunnen maken van de WHOA is vereist dat redelijkerwijs aannemelijk is dat de onderneming onder gelijkblijvende omstandigheden met het betalen van de schulden niet zal kunnen voortgaan en een faillissement dreigt.

Op grond van de WHOA kan de onderneming zelf een voorstel voor een akkoord opstellen en de procedure in gang zetten. De WHOA voorziet er ook in dat schuldeisers van de onderneming, zoals banken, dit kunnen doen; in dat geval zal een herstructureringsdeskundige worden aangesteld door de rechter. Een herstructureringsdeskundige richt zich uitsluitend op het voorbereiden van een akkoord en het beoordelen van de haalbaarheid. De onderneming blijft tijdens het gehele traject volledig beheers- en beschikkingsbevoegd ten aanzien van het vermogen van de onderneming, ook in het geval een herstructureringsdeskundige wordt benoemd. Na het aanbieden van het akkoord mogen de betrokken schuldeisers en aandeelhouders stemmen over het akkoord. Het stemmen vindt plaats in bepaalde groepen van schuldeisers. De WHOA voorziet erin dat het de onderneming in grote mate vrij staat te bepalen wat wordt aangeboden en hoe het akkoord wordt ingericht.

De WHOA biedt de onderneming niet alleen de mogelijkheid om de bestaande schulden te herstructureren, ook toekomstige verplichtingen die voortvloeien uit bestaande overeenkomsten kunnen worden geherstructureerd. Huur- en leaseverplichtingen zijn daar voorbeelden van. Let op: het aan te bieden akkoord kan geen wijzigingen aanbrengen in verplichtingen jegens werknemers die op basis van een arbeidsovereenkomst werkzaamheden verrichten.

De rechter is in het traject beperkt betrokken. De rechter komt in beginsel pas in beeld bij het verzoek tot homologatie, dat willen zeggen goedkeuring van het aangeboden akkoord. De rechter zal dan kijken of de procedure op de juiste wijze is verlopen en zal toetsen of het akkoord geen onredelijke uitkomst oplevert voor schuldeisers of aandeelhouders. In de wet is verder een aantal weigeringsgronden opgenomen die door de rechter worden beoordeeld.

Homologeert de rechter het akkoord, dan is het akkoord verbindend voor alle schuldeisers en aandeelhouders die gerechtigd waren over het akkoord te stemmen op grond waarvan medewerking kan worden afgedwongen.

De toekomst zal moeten uitwijzen hoe de WHOA in de praktijk uitwerkt. Er komt het nodige bij kijken. De regeling zal zeker een bruikbaar instrument zijn om een onderneming met potentie maar met een te hoge schuldenlast, (langlopende) verplichtingen en een daardoor dreigende insolventie, weer op de rit te krijgen. De procedure zou relatief snel afgerond moeten kunnen worden. Hoe het aan te bieden akkoord eruit ziet, is aan de onderneming. Voor het doorlopen van het traject en het aanbieden van een akkoord is een goede ondersteuning van juridisch en financieel deskundigen noodzakelijk. In hoeverre de WHOA voor alle soorten en maten van ondernemingen een bruikbare regeling oplevert, is mede daardoor de vraag. Het aanbieden van een akkoord buiten de WHOA om blijft natuurlijk mogelijk. De WHOA zal waarschijnlijk ook als stok achter de deur kunnen (gaan) fungeren om via het ‘gewone’ schuldeisersakkoord tot een oplossing te komen.


Wilt u meer weten over de WHOA of wilt u advies over herstructurering of andere insolventie gerelateerde kwesties: Jorne Kloots en andere advocaten van De Bok staan voor u klaar .